Cứu sống bệnh nhân phình bóc tách động mạch chủ hiếm gặp

0
349
(Bee) Thay vì mổ mở nguy hiểm và lâu bình phục, các bác sĩ Viện Tim mạch, Bệnh viện T.Ư Quân đội 108 đã can thiệp nội mạch để mở lỗ thông giữa nòng giả và nòng thật giúp máu lưu thông, cứu sống bệnh nhân bị phình bóc tách động mạch chủ (ĐMC) bụng tuýp B trong tình trạng nguy kịch.
Trung tá Trịnh Trọng Tường, sinh năm 1958 (Yên Thọ, Yên Định, Thanh Hóa) đang làm việc thì bị một cơn đau dữ dội từ  xương cụt lên gáy, kéo xuống đau quằn quại người, bụng, ngực và toàn thân, không thở được. Khi đến bệnh viện cấp cứu anh được dự đoán viêm tủy cấp và khả năng bị sự cố động mạch.

Trên đường cấp cứu ra Hà Nội anh đã phải ghé 2 bệnh viện để hồi sức mới ra được tới nơi. Kết quả xét nghiệm tại Viện 108, anh bị bóc tách và phình ĐMC bụng và ngực, gây thiếu máu tạng nặng, tràn dịch màng phổi, màng tim, huyết áp tăng cao 150 – 180/80 – 90. Hội chẩn giữa Viện 108 và Việt Đức không mổ mở được, điều trị nội khoa không có kết quả, bệnh nhân ăn bằng đường tĩnh mạch 10 ngày.

Phình ĐMC có tỷ lệ tử vong rất cao.
Phình ĐMC có tỷ lệ tử vong rất cao.

 

Phình ĐMC có tỷ lệ tử vong rất cao. Ở Việt Nam, số bệnh nhân phình bóc tách động mạch chủ được phát hiện ngày càng nhiều. Bệnh hay gặp ở những người có thói quen hút thuốc lá, huyết áp cao, tăng cholesterol máu…

ĐMC là động mạch lớn nhất của cơ thể, đưa máu từ tim đi nuôi hầu hết các cơ quan. Khi đường kính động mạch chủ lớn hơn 150% đường kính bình thường thì được gọi là phình ĐMC. Nếu không chú ý và điều trị, bệnh có thể tiến triển thành phình bóc tách động mạch chủ, phân thành hai nhánh có một lớp máu chẹn vào giữa, làm thành động mạch chủ yếu đi và có thể vỡ, gây tử vong.

Khi đã có chẩn đoán phình bóc tách ĐMC, đặc biệt là ĐMC tuýp B, đa phần là phẫu thuật mổ mở, thay toàn bộ ĐMC ngực. Đây là một phẫu thuật rất khó khăn, nặng nề  trên nền một bệnh nhân suy yếu và thiếu máu nên hồi sức khó khăn, chi phí điều trị vài trăm triệu đồng, song thống kê tại Việt Đức cho thấy, tới 70% bệnh nhân vẫn tử vong.

Phẫu thuật đặt stent (giá đỡ) vào đoạn mạch máu bị phình tách ít gây biến chứng hơn nhưng nhiều bệnh nhân không thể đặt được stent do vị trí tổn thương của phình tách; có nguy cơ stent tuột ra khỏi vị trí đặt ban đầu…

Để giảm các biến chứng cho bệnh nhân, các bác sĩ sẽ mổ mở để mở một lỗ thông giữa nòng giả và nòng thật, giải chèn ép để máu lưu thông.

Lần đầu tiên tại Việt Nam, Bệnh viện 108 đã phối hợp hai khoa phẫu thuật lồng ngực và can thiệp mạch, dùng kỹ thuật can thiệp mạch luồn ống thông từ động mạch đùi hoặc động mạch quay, bơm bóng căng, mở lỗ thông giữa nòng giả và nòng thật.

Phương pháp này an toàn, hiệu quả và chi phí ít hơn, bệnh nhân không phải gây mê, không mất máu nhanh hồi phục nhưng đòi hỏi kỹ thuật viên phải có kinh nghiệm cao, vì mạch nhỏ, dễ chọc nhầm các thành, gây chảy máu ồ ạt, bệnh nhân tử vong nhanh.

Bệnh nhân Tường sau 2 tiếng can thiệp, các triệu chứng đau giảm nhanh chóng. Sau 6 tiếng bệnh nhân hoàn toàn hết đau, huyết áp ổn định 110 – 120/60 – 70, tình trạng suy thận, tràn dịch màng phổi, màng tim hết. Sau 1 tuần, bệnh nhân hoàn toàn khỏe mạnh.

TS Hoàng Quốc Toàn (Chủ nhiệm khoa Phẫu thuật Lồng ngực –  Tim mạch, Bệnh viện T.Ư Quân đội 108)